سینما؛ مهمترین ابزار بازنمایی واقعیات اجتماعی

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از اداره کل روابط عمومی سازمان سینمایی، در این نشست که با حضور جمعی از علاقمندان، کارشناسان، مدیران و فعالان حوزه سینما برگزار شد، علیرضا اسماعیلی معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی در سخنانی با توضیح اینکه سینما از مهمترین ابزارهای بازنمایی واقعیات اجتماعی است، گفت: تصویری که از زن در سینما ارائه می‌شود بازتابی از فرهنگ و ساختارهای اجتماعی است که می تواند نگرش و دیدگاه جامعه را نسبت به زنان تغییر دهد. در واقع بررسی نقش زن در سینمای ایران اساسا یک بررسی هنری نیست. بلکه امری فرهنگی، اجتماعی و حتی توسعه‎ای است.

اسماعیلی در ادامه به ارتباط حوزه پژوهش و مسائل سینمای ایران اشاره کرد و افزود: بیشتر موضوعات پژوهشی و تحقیقی صورت گرفته ، عموما با جامعه سینمایی ما ارتباط دارد که برخی علاقه دارند درباره آن آگاهی پیدا کرده و کار کنند.

وی تصریح کرد : امیدواریم که مجموعه این پژوهش‌ها و یافته ها ، بخشی از مشکلات سینمای ایران را پوشش دهد و به ارتقاء و توسعه کلی سینما ما کمک کند.

نقش زن در نهاد خانواده و اجتماع

حسین یزدان شناس مدیرکل دفتر مطالعات ، توسعه دانش و مهارت های سینمایی هم در این نشست با اشاره به نقش زن در خانواده و جامعه و تاثیر آن در روند کلی تغییرات و تحولات صورت گرفته ، گفت: وقتی تاریخ صدسال گذشته را مرور می کنیم نقش زن در نهاد خانواده و اجتماع و تاثیر آن را در تحولات صورت گرفته به روشنی می بینیم. طبیعی است که به فراخور این تاثیر لازم است جامعه یک خود آگاهی هم پیدا کند و یکی از مسیرهایی که به این موضوع کمک می کند، ادبیات، هنر و در راس آن هنر سینماست که می تواند به شناخت بیشتر ما از نقش آفرینی زن در فرآیندهای مختلف جامعه کمک کند.

یزدان شناس افزود: از آنجایی که در سینمای اجتماعی ، تعداد آثاری که شخصیت های زن  را در موقعیت های بحرانی نشان می دهد، بیشتر است. طبیعتا پژوهش های صورت گرفته در این حوزه نیز بیشتر است. و اگر کارهای پژوهشی زیادی در این باره انجام شده، به این دلیل است که اساسا زن توانسته منشا تحولات عظیمی در حیات جامعه باشد. به همین دلیل پرداختن به پژوهش های گوناگون با موضوع زن در سینمای اجتماعی ایران امری لازم است.

هنرمند باید از جامعه جلوتر باشد

در ادامه آزاده مدنی محقق و پژوهشگر «آسیب شناسی نقش های زنانه در سینمای اجتماعی ایران همراه با ارائه راهکارهایی جهت رفع آسیب ها» نیز در سخنانی با تشکر از فاطمه معتمد آریا و علیرضا رئیسیان از هنرمندان مطرح سینما که او را در تکمیل این پژوهش یاری داده بودند، گفت: سینما، یکی از مهمترین عوامل شکل دهنده تصویر اجتماعی است. اگرچه در ایران به نسبت جاهای دیگر این موضوع کمی دیر اتفاق افتاده است . که البته بخشی از آن مربوط به هنرمندان این حوزه  و بخشی دیگر هم مربوط به «ساختار» است. این ساختار باعث شده هنرمندانی که باید از جامعه جلوتر باشند ، اما در عمل عقب تر هستند.

وی با اشاره به مشکلات آثاری که با محوریت زن ساخته می شوند، عنوان کرد : در برخی حوزه ها مثل آثار انیمیشن سینمایی، اثری که قهرمان اصلی و محوری آن زن باشد. فقط یک نمونه بیشتر نداریم. چرا که هنرمندان به خاطر برخی مسایل، تمایلی به ساخت آثاری که محوریت قصه آن یک زن باشد، ندارند.  

این پژوهشگر به یکی دیگر از معضلات سینمای ایران اشاره کرد و گفت: یکی از مسائلی که همواره مطرح بوده، این است که سینما باید همیشه به عنوان یک «معلم» و «نصیحت گر» عمل کند وهمین موضوع باعث شده که سینما نتواند رسالت خود را به درستی به انجام برساند. اصرار بر «معلم بودن سینما»  باعث ریزش و فرار مخاطب سینما شده است.

سیاست گذاری فرهنگی و پذیرش حقایق فرهنگی جامعه، سینمای اجتماعی ایران و بازنمایی حضور زنان در جامعه، نحوه مواجهه مخاطب با آثار سینمایی ساخته شده  با موضوع زنان، کلیشه های رایج درباره زنان در فیلم های سینمایی، مقایسه دیدگاه مخاطبان و سینما گران، تاثیرات متقابل سینما و جامعه با محوریت آثاری با موضوع زنان، نقش زنان در روایت آثار داستانی در چند دهه گذشته، تحولات اجتماعی زنان در آثار سینمایی، مولفه های حضور زنان در خانواده و اجتماع و بازنمایی آن در سینما، زنان کنشگر و مستقل در سینما، کیفیت و چگونگی بازنمایی زنان در آثار سینمایی، دغدغه های سینما گران درباره حضور زنان در فیلم ها، روایت های آسیب‌زا در سینما و نقش آن در بحران های خانوادگی و اجتماعی، شرایط تولید و تاثیر آن بر بازنمایی زنان در سینما، نگرش اجتماعی زنان در سینما، الگوهای رفتاری زنان در سینما، حمایت از روایت های متنوع، بهره گیری از داده های پژوهشی در سیاست‌گذاری های فرهنگی، تشکیل بانک اطلاعات پژوهش های سینمایی، برگزاری نشست های مشترک بین پژوهشگران و سینما گران برخی دیگر از موضوعاتی بود که این پژوهشگر به آنها پرداخت.  

تحقیق اصولی؛ «روش شناسی» اصولی

اعظم راود راد محقق و استاد دانشگاه نیز در این نشست با نقد فرآیند گردآوری این پژوهش افزود: موضوع مطالعه «زنان در سینما» 30 سال است که انجام می شود. تحقیقات فراوانی در این حوزه وجود دارد. کتاب های فراوانی در این‌باره داریم که در بخش های مختلف مربوط به زنان در سینما به نگارش درآمده، همچنین پایان نامه های دانشجویی بسیاری در دانشگاههای مختلف نوشته شده است. مشکل من روشی است که این پژوهش انتخاب کرده است. ای کاش این کار براساس یک « روش شناسی اصولی» انجام شده بود.

راود راد ویژگی مثبت این پژوهش را عدم تضاد با پژوهش های صورت گرفته قبلی عنوان کرد و ادامه داد: یافته های این پژوهش خیلی متضاد با آنچه می دانیم ، نیست. الان نزدیک 30 سال است که درباره جامعه شناسی زنان و سینما کار می کنیم. اینگونه نیست که بگوییم سایر تحقیقات به نتایج دیگری رسیده و این پژوهش یافته های دیگری را عرضه می کند. در واقع این پژوهش همچنان یافته های پیشین را تایید می کند. دلیلش هم این است که خود پژوهشگر در فضای هنر و سینماست و به نوعی به صورت «شهودی» به نتایج درست رسیده و نه « روشی». به عنوان یک داور می توانم بگویم که این یافته ها قابل قبول است مثل این است که شما جواب یک مساله ای را از راه دیگری به دست آورده باشید ولی بالاخره جواب درست را پیدا کرده اید.

در انتهای این جلسه کارشناسان مدعو به سوالات مطرح شده از سوی حاضران پیرامون این پژوهش، پاسخ دادند.

لادن طاهری، محمد رضا فرجی، محمد حسین فرج، مسعود نجفی و شهرزاد راستانی برخی از حاضران در این نشست بودند.

۲۴۲۲۴۳